< powrót

Zajęcia adaptacyjne



 

 

Zachęcamy Państwa do zapoznania się z artykułem 
pt."Adaptacja dziecka w przedszkolu". 
Artykuł przygotowała mgr Lucyna Marzec.

 

 

ADAPTACJA DZIECKA W PRZEDSZKOLU 

    Celem wychowania przedszkolnego jest wspieranie i ukierunkowywanie rozwoju dziecka, zgodnie z jego wrodzonym potencjałem i możliwościami rozwojowymi. Zdaniem E.Gruszczyk-Kolczyńskiej „Wspomaganie rozwoju potrzebne jest wszystkim dzieciom, ponieważ wiele wskazuje na to, że dzieci rodzą się wielce utalentowane, ale są to zadatki, które trzeba umiejętnie rozwijać. Warto jednak pamiętać, że nie można przebyć drogi rozwojowej za dziecko, ono samo musi wspinać się po kolejnych szczeblach swojego rozwoju, a zadaniem dorosłego jest sensownie mu w tym pomagać” .

    Pobyt malucha w przedszkolu wywiera istotny wpływ na jego rozwój. Nawet w porównaniu z najbardziej kochającą babcią, która mogłaby zaopiekować się wnukiem przedszkole ma liczne zalety:     

-    uczy samodzielności- maluch ćwiczy ubieranie się i rozbieranie, korzystanie z toalety, jedzenie łyżką, widelcem, wycieranie nosa, wiązanie butów. W domu chętnie go wyręczamy, w przedszkolu z czasem musi sobie radzić sam;

-    rozwija ruchowo- rytmika, gimnastyka korekcyjna, ćwiczenie sprawności rąk, tańce, zawody sportowe, a nawet skakanie na jednej nodze, rozwijają zmysł równowagi, pozwalają na wyładowanie energii, ćwiczą sprawność fizyczną;

-    rozwija społecznie- we wspólnych zabawach, także naśladując kolegów, dziecko może pomagać innym, przeżywać pierwsze waśnie i pierwsze przyjaźnie. Dowiaduje się w praktyce, co to współdziałanie, ustępstwo, kompromis;

-    przygotowuje do szkoły- dziecko uczy się nie tylko „literek i cyferek”, ale także koncentracji, sprzątania po sobie, dokańczania rozpoczętych zadań, spełniania poleceń, ponoszenia konsekwencji swoich zachowań;

-    rozszerza horyzonty- przedszkolak poznaje nowe, ważne dla niego dorosłe osoby, które w wielu sprawach mogą stać się do niego wzorcami. Uczy się w ten sposób, że można ufać nie tylko mamie i tacie czy babci;

-    wprowadza regularny plan dnia;

-    nauczyciel posiada fachową wiedzę popartą doświadczeniem o rozwoju dziecka – co i na jakim etapie wymagać.

    Każdego roku we wrześniu dzieci przekraczają progi przedszkola po raz pierwszy. Niezależnie od wieku dziecka, stanowi to nie lada wyzwanie zarówno dla dziecka, jego rodziców, jak i personelu przedszkola. Pierwsze dni są trudne dla wszystkich, ale najbardziej stresujące są dla samego dziecka.

Warto mieć świadomość tego, co może przeżywać dziecko, po to aby mu pomóc. Najczęściej „nowy przedszkolak“ płacze, grymasi, jest wystraszony, ponieważ:

-    traci poczucie bezpieczeństwa, które zapewnia mu obecność bliskich osób;

-    nie potrafi samodzielnie zadbać o swoje potrzeby higieniczne i samoobsługowe(potrzebuje pomocy podczas jedzenia, ubierania, korzystania z toalety). Dotychczas dbali o to rodzice, teraz musi zaufać obcym osobom (na co potrzebuje czasu). Dlatego należy rozwijać samodzielność, ponieważ „tylko dziecko samodzielne to dziecko dzielne“;

-    czuje się zagubione – nowe otoczenie, zabawki, sale, rytm dnia, zasady, normy, jedzenie.

-    trzylatek ma kłopoty w słownym porozumiewaniu się; w domu wszyscy doskonale rozumieją nie tylko jego słowa, ale także miny i gesty.

    W czasie adaptacji u dziecka mogą wystąpić następujące zachowania świadczące o złym samopoczuciu oraz różniące się znacząco od zachowań poprzedzających wstąpienie do przedszkola:

- podczas rozstania z rodzicami dziecko płacze, nie pozwala na pozostawienie go w nowym środowisku,

- negatywnie wyraża się o przedszkolu, nie chce do niego przychodzić,

- obniżenie nastroju, płaczliwość, niepokój ruchowy lub ogólne podniecenie, napięcie,

- brak lub nieprawidłowe kontakty z rówieśnikami, unikanie ich lub niepodejmowanie proponowanych przez nauczycielkę i dzieci,

- płacz, agresja, silny sprzeciw dominują w zachowaniu dziecka w sytuacjach z nowym bodźcem, z drobnymi trudnościami,

- nie podejmuje zabawy lub jest ona czynnością jednostajną, monotematyczną,

- pojawienie się zachowań np. obgryzanie paznokci, uporczywe kręcenie palców, włosów, fartuszka itd.,

- zaburzenia snu, łaknienia, nawrót moczenia, jąkanie,

- zauważona przez rodziców wyraźna zmiana w zachowaniu dziecka po rozpoczęciu uczęszczania do przedszkola.

    B. Szurowska twierdzi, iż lęki dzieci w wieku przedszkolnym związane są z głównie z momentami rozstania, posiłków oraz odpoczynku.

-    Rozstanie jest dla dziecka najtrudniejszym przeżyciem. Dziecko do ostatniej chwili, próbuje poprzez płacz zmusić rodziców do zabrania go do domu. Płacz dla dziecka jest naturalnym sposobem radzenia sobie ze stresującą sytuacją. Rozstanie wiąże się z utratą poczucia bezpieczeństwa, dlatego ważne jest aby jak najszybciej nawiązać emocjonalną więź z nauczycielem oraz rówieśnikami.

-    Wiele dzieci posiada lęk przed jedzeniem. Sam dźwięk talerzy budzi w nich rozpacz. Dzieci mało samodzielne, które w domu były wyręczane przez rodziców na myśl o samodzielnym jedzeniu wpadają w rozpacz i histerię. Dziecko samodzielne, przekonane o własnych umiejętnościach z łatwością będzie dawało sobie radę w społeczności przedszkolnej.

-    Ostatni lęk występuje przed poobiednim odpoczynkiem. Dzieci kojarząto z nocąi tym, że mama o nich zapomniała i już po nich nie przyjdzie. W przedszkolu proponuje się dzieciom wysłuchanie w ciszy ulubionych bajek lub spokojnej muzyki relaksacyjnej.

 

Jak pomóc dziecku w adaptacji w przedszkolu?

Wskazówki dla rodziców:

1.    Rozwijaj samodzielność dziecka. Nie rób czegoś ZA dziecko, tylko Z NIM lub OBOK niego – bądź w pobliżu, by pomóc i czuwać nad bezpieczeństwem, ale pozwól mu wykonać daną czynność samodzielnie. Umiejętność jedzenia, ubierania, załatwiania potrzeb fizjologicznych do toalety da dziecku pewność siebie i poczucie sprastwa. Jeżeli dziecko jest sprawne i samodzielne, to jego zależność od osób dorosłych maleje, nie oczekuje pomocy od innych, a to wszystko sprzyja lepszemu przystosowaniu. Koniecznie powiedz nauczycielce w jaki sposób sygnalizuje potrzebę pójścia do toalety.

2.    Zanim dziecko rozpocznie edukację przedszkolną, zostawiaj dziecko na kilka godzin pod opieką kogoś innego, kogo niekoniecznie bardzo dobrze zna – zobaczysz jak oboje reagujecie na rozstanie, a dziecko przyzwyczai się, że nie zawsze jest z osobą dobrze mu znaną.

3.    Spróbuj urozmaicić jadłospis dziecka – im więcej potraw będzie znało i lubiło, tym szybciej przyzwyczai się do jedzenia w przedszkolu.

4.    Około tygodnia przed pójściem do przedszkola wprowadź w domu podobną strukturę dnia, jaka jest w przedszkolu: śniadanie około 9:00, obiad o 12:00, potem drzemka, podwieczorek o 14:00. Zacznij stopniowo budzić dziecko coraz wcześniej tak, aby pierwszego września nie miało problemów z pobódką – codziennie o kilkanaście minut wcześniej (w zależności od tego, o której teraz dziecko się budzi).

5.    Wybierz się razem z dzieckiem na zakupy i pozwól mu zdecydować, który kocyki poduszka będą towarzyszyły mu w przedszkolu. Uzgodnij z nim również wybór pantofli, najlepiej na gumowej podeszwie, zapinane na rzepy.

6.    Czytaj dziecku książeczki o tematyce przedszkolnej, np. „Pora do przedszkola“, „Tosia idzie do przedszkola“, „Julka idzie do przedszkola“. Nigdy nie strasz dziecka przedszkolem! Nie mów: W przedszkolu to ci dopiero pokażą. W obecności dziecka nie krytykuj przedszkola, nauczycielki.

7.    Gdy nadejdzie dzień w którym odprowadzasz dziecko do przedszkola - Nie przedłużaj rozstania! Jeśli boisz się, że twoja pociecha sobie nie poradzi – dziecko z pewnością wyczuje twój lęk i „zarażone“ nim zacznie płakać i wpadać w histerię. Zaufaj nauczycielkom i paniom im pomagającym. Z dzieckiem pożegnaj się serdecznie, całusem i obietnicą, że ty lub ktoś inny przyjdzie po nie po obiedzie/podwieczorku. W razie konieczności oddaj na ręce opiekunki.

8.    Staraj się określić, w miarę dokładnie, kiedy przyjdziesz po dziecko. Nie mów: „Przyjdę, kiedy skończę pracę“, ponieważ dziecko nie orientuje się w czasie. Lepiej powiedzieć: „Odbiorę ciebie po obiedzie/podwieczorku“. Jest to dla dziecka dobra miara czasu, gdyż wie, kiedy są posiłki. Najważniejsze jest to,by dotrzymywać słowa!

9.    Na początku pobytu w przedszkolu postaraj się, by dziecko nie spędzało w przedszkolu więcej niż 5 godzin, stopniowo zwiększaj czas. Dwa, trzy tygodnie – tyle przeciętnie potrzebuje dziecko , aby zaklimatyzować się w przedszkolu. Jeżeli płacz i histeria utrzymuje się powyżej miesiąca, należy porozmawiać z nauczycielem i/lub psychologiem.

10.    Pozwól dziecku zabrać ulubioną przytulankę (niezbyt dużą) – rzecz przypominająca dom i rodziców uspokaja dziecko, pomaga w trudnych chwilach.

11.    Tłumacz dziecku, że reguły obowiązujące w przedszkolu są dobre. Dzieci lubią, gdy ich świat jest uporządkowany i ma swoją harmonię. Brak zasad sprawia, że maluch odczuwa chaos, a to powoduje brak poczucia stabilności i bezpieczeństwa. Zasady powinny być spójne w domu i w przedszkolu.

12.    Wszystkie wątpliwości lub pytania kieruj do nauczyciela. To osoba, która spędza z dzieckiem większość dnia, więc doskonale je zna i jest kompetentna w swoim zawodzie. Na pewno uzyskasz pomoc i osiągniesz porozumienie .

 

Wyprawka dla przedszkolaka

    Ubranie dziacka powinno być wygodne, przewiewne, lekkie oraz łatwe do zakładania i zdejmowania. Warto pamiętać, że przedszkolaki aktywnie spędzają czas w przedszkolu: biegają, skaczą, leżakują, czworakują, siedzą, itp. Dziecko powinno także rozpoznawać swoje rzeczy. Wybierając ubranie dla dziecka kierujmy się podstawową zasadą: Maluch powinien czuć się w nim dobrze.

Ubranie dla trzylatka:

-    Ubranie bez zbędnych guzików, sprzęczek, ozdób;

-    Spodnie lub spudniczka na gumkę (bez szelek i pasków);

-    Ubranie na „ceblkę“ pozwoli nauczycielowi dostosować ubiór dziecka do warunków atmosferycznych i temperatury w sali;

-    Najlepsze są buty na gumowej podeszwie (nie klapki), zapinane na rzepy;

-    Długie włosy można spiąć lub związać tak, żeby nie zasłaniały oczu;

-    Kolczyki powinny mieć formę małych wkrętów;

-    Konieczne jest ubranie na zmianę: majtki, spodnie, skarpetki, podkoszulki, bluzki.

    Drodzy rodzice w naszym przedszkolu co roku organizowane są Dni Otwarte, podczas których organizowane są zajęcia adaptacyjne dla przyszłych przedszkolaków. Warto z nich skorzystać, ponieważ dziecko poznaje przyszłe panie, spotyka rówieśników, miło spędza czas na zabawach w kącikach zainteresowań. Dzieci wraz z rodzicami mają możliwość zwiedzenia przedszkola oraz placu zabaw.

    Mamy nadzieję, iż podane wskazówki pomogą przetrwać okres adaptacji dziecka do warunków przedszkolnych. Przedszkole jest ważnym i potrzebnym elementem w rozwoju społecznym każdego dziecka. Jest to profesjonalne środowisko edukacyjno - wychowawcze, które zapewnia jak najlepsze warunki do wszechstronnego rozwoju każdemu dziecku.Pobyt w przedszkolu jest jednym z etapów w życiu dziecka. Dołóżmy starań, aby był on wspominany, jako jeden z najradośniejszych okresów jego życia.

 

Bibligrafia:

1.    E. Gruszczyk-Kolczyńska, E. Zielińska: Wspomaganie rozwoju umysłowego trzylatków i dzieci starszych wolniej rozwijających się, Warszawa 2000 WsiP

2.    Jadwiga Lubowiecka, Przystosowanie psychospołeczne dziecka do przedszkola, Warszawa WSiP 2000

 

Artykuły:

1.    Elżbieta Krupa, Witamy trzylatki (w:) Wychowanie w Przedszkolu 7/2005

2.    Beata Szurowska, Parasol nad trzylatkiem. Rady dla rodziców (w:) Wychowanie w Przedszkolu 7/2005

3.    Beata Szurowska, Pokonać lęki trzylatków (w:) Wychowanie w Przedszkolu, nr 7/2004

4.    Jak pomóc dziecku w adaptacji w przedszkolu. Jak zminimalizować negatywne reakcje, unikając błędów w postępowaniu, Ulotka dla rodzica (w:) Doradca nauczyciela przedszkola, nr 1/2011

5.    Strona internetowa:http://www.poradnia3.krakow.pl z dnia 8.04.2015r.